ناهنجاری های ساختاری دختران دانش آموزوروش های جلوگیری ازآن

با توجه به اینکه دانشآموزان، روزانه چند ساعت در کلاسهای درس روی نیمکت مینشینند حتی اگر نوع نشستن مناسب باشد و نیمکت نیز مطابق استاندارد باشد، باز هم در آنها احساسخستگی فیزیکی به وجود میآید و چنانچه نوع نشستن مناسب نباشد یا نیمکت استاندارد نداشته باشد در دراز مدت موجب اختلالات ساختاری در آنها میشود.

دانشآموزانی که مجبورند ستون فقرات خود را مدت زیادی در یک حالت نگهدارند موجب ایجاد ناهنجاری ستون فقرات میشود. این حالت در مدرسه نمود بیشتری پیدا میکند چون با توجه به اینکه دانشآموز مجبور است چهار تا شش ساعت از وقت خود را در مدرسه بگذراند، آن هم بیشتر در شرایط بیتحرکی و نشسته در یک کلاس یک ساعت و نیمه، پس فرصتی برای بازسازی ستون فقرات باقی نمیماند. در این میان دانشآموزان پسر غالباً این معضل را با بازی کردن در کوچه و خیابان یا ورزشگاهها حل میکنند ولی برای دختران دانشاموز به دلیل فرهنگ جامعه و.. امکان کمتری وجود دارد. بنابراین لازم است در مدارس ساعتهای بیشتری برای تمرینهای بدنی و ورزش دختران منظور شود زیرا این امر تأثیرات به سزایی در جسم و روان دختران دارد.

کارشناسان میگویند: بیش از 80 درصد دانشآموزان دختر ایرانی بعلت کمبود حرکتهای بدنی به اختلالات ساختار قامتی مبتلا هستند و به طور متوسط هر دانشآموز ایرانی در مقطع دبیرستان با یک یا دو معضل مربوط به ساختار قامتی از جمله گودی کمر، افتادگی شانه، پاهای پرانتزی شکل و انحنای غیرطبیعی ستون فقرات رو به رو است.

با توجه به اهمیت تراکم استخوان دختران و تأثیر کمتر هورمونهای زنانه نسبت به پسران، ورزش اهمیت زیادی برای ایجاد تراکم استخوانی مناسب در دختران دارد. بر این اساس ورزشهایی که با دویدن همراه باشند برای آنها بسیار مناسب هستند زیرا باعث میشود تعادل حرکتی در دختران بهبود یابد و علاوه بر آموزش حرکتهای پایه، منجر به تراکم استخوانی نیز میشود. تحقیقات بعمل آمده حاکی از آن است دخترانی که در سنین نوجوانی بین 13 تا 19 سالگی ورزش میکنند میزان شکستگی استخوانها در آنها در سین یائسگی تا 20 درصد کاهش مییابد و این موضوع بسیار مهم است. از سویی مصرف کافی کلسیم که در لبنیات به مقدار مناسب موجود است و همچنین مصرف ویتامین D میتواند در این خصوص مؤثر واقع شود.

ویتامین D از راه نور خورشید تأمین میشود با این حال آپارتمان نشینی میزان جذب آن را کاهش داده است و شاهد شیوع کمبود ویتامین D در همه جای دنیا از جمله ایران هستیم. به همین خاطر مصرف مکملهای حاوی ویتامینD میتواند کمک کننده باشد. البته باید دقت کرد مصرف ویتامین D در حد نیاز بدن باشد زیرا دفع آن به راحتی صورت نمیگیرد و مقدار اضافی آن در بدن تجمع مییابد که آسیب زننده است.

قوز یا افتادگی شانه در دختران شایعتر از پسران است و میتواند علل متفاوتی داشته باشد نخستین علت این است که کمربند شانهای در دختران ضعیف تر از پسران است. همچنین نوجوانان دختر یا پسر وقتی پشت کامپیوتر مینشینند برای طولانی مدت سرشان را پایین نگه میدارند و همین باعث ضعیف شدن عضلات راست کننده ستون فقرات میشود برای این نوجوانان و ورزشهایی را که منجر به تقویت عضلات راست کننده ستون فقرات میشود توصیه میکنند.

شیوع گودی کمر در دخترانی که اضافه وزن دارند شایعتر است و همچنین نحوه ایستادن نادرست موجب گودی کمر میشود باید توجه کرد که گودی کمر میتواندباعث ایجاد درد کمر شود و راهکار مناسب برای مقابله با گودی کمر، آموزش درست نشستن و درست ایستادن و کاهش وزن میباشد.

یکی از نشانههای کمبود ویتامین D زانوی پرانتزی است برای برطرف کردن این مشکل، حرکات اصلاحی به منظور تقویت عضلات خارجی زانو تجویز می شود. البته این حرکات برای همه بیماران اثر بخش نیست و در موارد شدید زانوی پرانتزی، گودی کمر و افتادگی شانه لازم است اقدامات تهاجمی مثل جراحی صورت بگیرد.

بنابراین نحوه درست نشستن، استراحت کردن، ایستادن، تقویت عضلات پشتی، تنظیم مدت زمان استفاده از کامپیوتر و درست نشستن پشت نیمکت در مدارس میتواند به پیشگیری از ناهنجاریهای قامتی دانش آموزان کمک کند. باید در نظر داشت که نیمکتهای غیر استاندارد باعث ایجاد گودی کمر، قوز، دردهای پشتی و کمری میشود.

یکی از مواردی که در خصوص ساختار قامتی دختران باید مورد توجه بگیرد، ارتقای سطح معلومات و دیدگاه خانوادههاست به این معنی که خانوادهها به فرزندانشان به خصوص دختران اجازه تحرک بیشتر و حضور در میادین ورزشی را بدهند که خوشبختانه در چند سال گذشته شاهد حضور چشمگیر دانشاموزان دختر در فعالیتهای ورزشی هستیم.

در کودکان انجام حرکات سنگین ورزشی، صفحات فیزیکی استخوان را تخریب میکند. همچنین جهش از بلندی روی سطح سخت اگر به صورت مکرر انجام شود به صفحات فیزیکی آسیب میزند اما ورزش مناسب کمک کننده افزایش قد است. از سویی سوء تغذبه و مصرف برخی داروها در دوران رشد و ابتلای کودک به برخی بیماریها نیز دیگر عواملی هستند که در رشد قد کودک تأثیر میگذارند. اما به طور کلی تأثیر ژنتیک خیلی بیشتر از عوامل محیطی و ورزش در افزایش قد مؤثر است.

میتوان گفت ورزش مناسب باعث اثرات ثابت در رشد و نمو استخوان میشود فعالیت بدنی خطر ابتلا به پوکی استخوان را با افزایش غلظت مواد معدنی کاهش میدهد و دخترانی که ورزش میکنند دارای بدنی انعطاف پذیر و فعال هستند. رشد در دوران کودکی تحت تأثیر عوامل متعددی است از آن جمله هورمون رشد و فاکتورهای رشد علاوه بر این هورمونهای دیگر و نوع تغذبه نیز بر رشد تأثیر دارند.

رشد قوی با رشد استخوانهای دراز همراه است رشد قد در دختران در سنین 16 تا 17 سالگی در پسرها تقریبا در 18 سالگی پایان مییابد ولی از این سن به بعد رشد قوی به صورت ناچیز انجام میشود که مربوط به دراز شدن طول ستون مهرهها ست که در صورت عدم فعالیت بدنی رشد استخوانها کاهش مییابد.

کارشناسی تربیت بدنی شهرستان کیار...